Bolu Hakkında

Coğrafi Konum
 
Türkiye yüzölçümünün % 1,015'lik bölümünü kaplayan Bolu İli, 8.276 km² (827.600 Ha.) yüzölçümü ile Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz bölümünde yer alır. Ortalama rakım 1000 m.,merkez ilçe rakımı ise 725 m. civarındadır.
Bolu İl Merkezine göre ; Dörtdivan, Yeniçağa ve Gerede İlçeleri doğuda, Mengen kuzeydoğuda, Göynük ve Mudurnu İlçeleri güneybatıda, Seben ve Kıbrıscık İlçeleri ise güneyde yer almaktadır.
Bolu'nun, batısında Düzce ve Sakarya, güneybatısında Bilecik ve Eskişehir, güneyinde Ankara, doğusunda Çankırı, kuzeyinde Zonguldak ve kuzey doğusunda Karabük İlleri yer alır. İl sınır uzunluğu 621.4 km.dir.
İlimizin Merkez ve diğer ilçelerin yüzölçümleri km2 olarak aşağıdaki tabloda verilmiştir.

YERLEŞİM  BİRİMİYÜZÖLÇÜMÜ (km2)YERLEŞİM  BİRİMİYÜZÖLÇÜMÜ (km2)
Merkez1.561Mengen898
Dörtdivan552Mudurnu1.409
Gerede1.059Seben817
Göynük1.362Yeniçağa156
Kıbrıscık462Bolu Geneli8.276
Düzce'nin 584 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile (09.12.1999 tarih ve 23901 sayılı R.G.) il olarak ayrılmasıyla, Bolu'nun denizle bağlantısı kalmamıştır.
 
 

Dağlar

Doğu - Batı doğrultusunda uzanan dağlar ve bunların arasında yer alan tarıma elverişli ovalar, vadiler ve akarsu tabanları Bolu İli'nin genel görünümünü oluşturur.

Düzce İli sınırları içinde kalan Karadeniz kıyı dağları en kuzeyde ve kıyıda uzanan sırada Kaplandede ve Orhan Dağları adını alır. Genel yükseltisi 1000 m. civarındadır. Daha yüksek olan ve daha içerideki sırayı Göl, Sünnice, Bolu, Elmacık ve Keremali Dağları oluşturur. En yüksek noktaları 2.000m.ye yakındır. Daha güneyden geçen ve Bolu İli'nin önemli bir kesimini oluşturan en yüksek sırayı ise Köroğlu, Seben ve Beylik Dağları oluşturur. Bu sıranın en yüksek noktası (Köroğlu Tepesi) 2.499 metredir. Köroğlu Dağları volkanik yapılı dağlardır.

 

Ovalar

Bolu İli'nde genellikle doğu-batı doğrultusunda sıralanan ovalar, dağ eşikleriyle birbirinden ayrılmıştır. Bunlar; Bolu, Gerede, Himmetoğlu ve Mudurnu  Ovalarıdır.

 

Platolar

Küçük akarsu vadilerinin yararak parçaladığı yüksek düzlükler ve dağ ortakları olarak yer alan platoları iki grupta toplamak mümkündür.

1-Karadeniz kıyı dağları arasında kalan ve ikinci depresyon alanını oluşturan alçak platolardır. 2-Dağ sıralarının güneyinde kalan ve üçüncü depresyon alanını  çeviren yüksek platolar.

Bolu coğrafyasında platoların (Yaylaların) ayrı bir önemi vardır. Türkiye'de hemen her bölümde rastlanan yaylalar içinde pek azı hariç, Bolu Yaylaları kadar yeşil, havadar, serin ve verimli olanına rastlamak olanaksızdır. Bolu Yaylaları ormanlarla kaplı, dağlar üzerinde yemyeşil ve akarsular geçen verimli düzlüklerdir. Başlıcaları şunlardır; Aladağ, At, Kızık, Gerede, Kıbrıscık, Mengen, Göynük ve Seben Yaylaları.

 

Sıcak Su Kaynakları ve Maden Suları

Jeolojik bakımdan yurdumuzun en önemli fay tabakası üzerinde kurulmuş bulunan ilimiz, jeotermal su kaynaklarına da sahiptir. Termal kaynaklar iç turizm bakımından büyük önem taşımaktadır. Karacasu, Mudurnu - Babas ve Sarot, Seben - Kesenözü – Pavlu, Göynük - Çatak Kaplıcaları. İlimizdeki başlıca kaplıcalardır.

Bolu'da, Bolu Ovasını çevreleyen dağlar ormanca zengin olup, yağışların toprağa kolayca sızmasını sağlayarak yer altı su kaynağının zenginleşmesini sağlarlar. Bu sulardan bir kısmı diplere kaymadan yamaçlar boyunca yüzeye çıkarak çeşitli tatlı su kaynakları ve pınarları oluşturur. Buna karşın sular

faylı bölümlerde toplanmış ise altta mağmadan gelen kızgın gazların etkisiyle ısınır ve bazı mineralleri eritip bünyelerine alarak yüzeye çıkarlar. Bu durumda sıcak su kaynakları ve maden suları oluşur. Maden sularının en önemlileri Ömerler, Akkaya, Kınık maden sularıdır.

 

Akarsular ve Göller

İl sınırları içindeki topraklardan kaynaklanan suların tümü Karadeniz'e ulaşır. Başlangıç kolu Abant Gölünün gideğeni olan Bolu Suyu (Büyüksu) ile kaynaklarını Çağa Gölünden alan, Mengen Çayı birleştikten sonra il sınırları dışında Devrek Çayı adıyla, Filyos Çayına katılır. Filyos Çayının başlangıç kolu sayılan Gerede Çayı, Köroğlu Dağlarındaki Aladağ'ın kuzey ve doğu yamaçlarından doğar. Güney, güneybatı ve batı kesimden çıkan Kirmir, Aladağ, Çatak, Göynük, ve Mudurnu Çayları, il sınırları dışında Sakarya Irmağına katılır.

Bolu İlinde, özellikle orman içersinde oluşan irili ufaklı göller ülke çapında üne sahiptir. Tabii göllerin başlıcaları Bolu'nun 32 km. güneybatısında bulunan ve denizden yüksekliği 1.325 m. ve kapladığı alan 125 Ha. olan Abant Gölü, Yeniçağa İlçesi'nde denizden yüksekliği 989 m. olan tektonik oluşumlu Yeniçağa Gölü, Göynük İlçesi'nin 11 km. kadar kuzeyinde heyelan sonucunda meydana gelen ve 15 Ha. kaplayan Çubuk Gölü, yine aynı ilçenin 27 km. doğusunda denizden yüksekliği 820 m. olan ve 18 Ha. kaplayan Sünnet Gölü, Kıbrısçık-Beypazarı yolu üzerinde 1 Ha. kaplayan Karagöl, Mudurnu-Akyazı yolu üzerinde Karamurat Gölü ve Milli Park alanı ilan edilen Bolu'nun 42 km. kuzeyinde Yedigöller (Büyükgöl, Seringöl, Deringöl, Nazlıgöl, Küçükgöl, İncegöl, Sazlıgöl) dir.

 

İklim

İlimiz iklim bakımından ağırlıklı olarak Karadeniz Bölgesi'nin etkisi altında bulunmakla birlikte, coğrafi konumu nedeni ile başka komşu bölgelerin özelliklerinden de etkilenmektedir. Bolu; Karadeniz, Marmara ve Orta Anadolu ikliminden etkilenmekte, bu durum tarımsal yapıyı çeşitlendiren farklılıklara yol açmaktadır. Yüzey biçimlerinin farklılığı, denizden uzaklık ve yüksekliklerin etkileriyle il bütününde değişik iklim türlerine ve mikro-klima alanlarına rastlamak mümkündür.

Mudurnu İlçesi'nin batısı ile Göynük İlçesi'nin büyük bir bölümü İç Anadolu iklim bölgesi içindedir. Yine Seben ve Kıbrısçık ilçelerinin güney bölümleri, İç Anadolu iklim bölgesine yakınlıkları nedeni ile farklılık gösterirler. Bolu'da genellikle Karadeniz kıyısında görülen ılıman iklimin, güneye doğru yükseltiler nedeni ile karasallaştığı görülmektedir. Bu geçiş özelliği, yörenin kıyı kesiminde serin yazlara, ılık kışlara ve mevsimlere oldukça eşit dağılan yağışlara yol açar. Güneye inildikçe yükselti artar ve yağışların dağılımı değişir. Yazlar kuraklaşır, daha sert iklim özellikleri belirir.

İlimizin güneyinde yağışlar, kuzeye göre daha azdır. Yağışların Bolu'da % 60'ı, Mudurnu'da % 70'i, Seben'de % 56'sı, Göynük'te % 68' i ilkbahar ve kış aylarında görülür. Kış aylarında yağışlar, Bolu, Mudurnu ve Göynük'te kar olarak, Seben'de yağmur olarak düşer. Gerede İlçesinde yağışlar genellikle yaz mevsiminin ilk ayında en yüksek değerine ulaşır. Kış aylarında ise yağış kar olarak düşer ve uzun süre kalır.

Bolu ve çevresinde hakim rüzgar lodos dur. Seben'de ise, kuzeyindeki dağların kuzey rüzgarlarını tutması sonucunda, daha çok güney-güneybatı rüzgarlarının etkisi görülür. Denizlerden  karaya doğru gelen hava kitlelerinin getirdiği bol nem ve sıcaklığın ılımlı oluşu nem açısından zenginliğe neden olmaktadır.

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre ilin genel nüfusu 281.080 olup, kentsel nüfus 181.613, kırsal nüfus 99.467'dir. İlimizde şehirde yaşayan nüfusun toplam nüfusa oranı % 65 iken, kırsalda yaşayan nüfusun toplam nüfusa oranı % 35'tir. Bolu Şehir Merkezi Nüfusu 131.264'tür.

 

İlçelere Göre Nüfus ve Kır-Kent Dağılımı

 

İlçeler2010 (ADNKS)*2011 (ADNKS)*2012 (ADNKS)*
ToplamŞehirKöyToplamŞehirKöyToplamŞehirKöy
Merkez160.500119.89840.602167.343119.89840.602172.355131.26441.091
Dörtdivan6.8973.0513.8466.8083.0513.8466.6802.9323.748
Gerede34.67924.14210.53734.81824.14210.53734.64624.26110.385
Göynük16.1233.99812.12515.9353.99812.12515.7723.89511.877
Kıbrıscık3.6111.2682.3433.4841.2682.3433.4551.2032.252
Mengen14.6235.0379.58614.0915.0379.58614.2445.2279.017
Mudurnu20.7294.83015.89920.5284.83015.89920.5365.26115.275
Seben6.1062.7113.3955.8742.7113.3955.7542.5423.212
Yeniçağa7.9405.0272.9137.6255.0272.9137.6385.0282.610
TOPLAM271.208169.962101.246276.506169.962101.246281.080181.61399.467

* Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi

 

 

Nüfusun Cinsiyete Göre Dağılımı (2012 ADNKS)

 

İlçeToplamŞehirKöy
ErkekKadınToplamErkekKadınToplamErkekKadınToplam
Merkez86.09186.264172.35566.13465.130131.26419.95721.13441.091
Dörtdivan3.1933.4876.6801.4261.5062.9321.7671.9813.748
Gerede17.18417.46234.64612.02912.23224.2615.1555.23010.385
Göynük7.8257.94715.7721.9681.9273.8955.8576.02011.877
Kıbrıscık1.6791.7763.4556325711.2031.0471.2052.252
Mengen7.1407.10414.2442.7132.5145.2274.4274.5909.017
Mudurnu10.19510.34120.5362.5972.6645.2617.5987.67715.275
Seben2.7962.9585.7541.2551.2872.5421.5411.6713.212
Yeniçağa3.7023.9367.6382.4862.5425.0281.2161.3942.610
TOPLAM139.805141.275281.08091.24090.373181.61348.56550.90299.467

Şehir: İl ve İlçe Merkezleri sınırları içindeki nüfustur.

Köy: İl ve İlçe Merkezleri sınırları dışında kalan yerleşim yerlerindeki nüfustur.

Bolu'da ekonomik yaşamın temelini tarım ve hayvancılık oluşturmakta ve faal nüfusun % 63'ü tarım sektöründe çalışmaktadır.  845.800 hektar yüzölçümüne sahip olan Bolu İli topraklarının 149.664 hektarlık kısmı (%17.69) tarım alanı, 488.416 hektarı (%57) ormanlık alan, 124.440 hektarı (%14.71) çayır ve meralardır. Tarım alanlarının % 23'ü sulanabilmektedir. Tarımda kullanılan arazinin büyük bir bölümünü patates, pancar, buğday, arpa başta olmak üzere tarla bitkileri oluşturmaktadır. Bağ, sebze, meyve bitkileri üretimi de il çapında 4.522 hektar alanda yapılmaktadır.

    Coğrafi yapısı nedeniyle İlimizin hemen hemen her yöresinde hayvansal üretim yapılmaktadır. İlimiz kümes hayvanları üretiminde yurt çapında önemli bir yere sahiptir.

 Bolu , Ankara ve İstanbul gibi iki büyük metropolün arasında olmasına rağmen sanayileşme açısından yeterli gelişme gösterememiştir. Ankara-İstanbul yolunun Bolu'dan geçmesi, ulaşım imkanlarını arttırmış, karayolu taşımacılığını özendirmiş ve buna bağlı küçük yan sanayi kuruluşlarının sayısını yükseltmiştir.

    1973 yılından itibaren kalkınmada öncelikli yöreler kapsamına alınan Bolu'ya, sermaye akımı başlamış ve imalat sanayi, orman ürünleri sanayi, gıda sanayi kollarında önemli artışlar olmuştur. Bu gelişmeye paralel olarak 143 Ha. alanı kaplayan Bolu Organize Sanayi Bölgesi, 1989 yılında altyapısı tamamlanarak sanayicilere açılmıştır. Toplam 51 parsel faaliyetine devam etmektedir.

    Gerede İlçemizde 100 hektarlık alanda organize sanayi bölgesi ve 120 hektarlık alanda deri organize sanayi bölgesi, Yeniçağa ilçemizde de 120 hektarlık alanda organize sanayi bölgesi oluşturulmuştur.

    Ayrıca Bolu il merkezi ile Gerede, Yeniçağa, Mudurnu ve Mengen ilçelerinde de  küçük sanayi siteleri açılmış, faaliyetlerine devam etmektedir.

    İlimiz alanının yarıdan fazlasını kaplayan ormanların ekonomiye etkisi, önemli ölçüde yüksektir. Orman ürünleri işleyen fabrikalar  İlimiz ekonomisine ve istihdamına oldukça  katkı yapmaktadır.

    İlimizde merkez ilçe ve ilçelerinin pazarlarının ayrı günlerde olması piyasa hareketlerini canlı tutmaktadır. İlimiz gıda ve ihtiyaç  maddelerini genelde il dahilinden ve çevre illerden karşılamaktadır. Özellikle son yıllarda Bolu'da büyük alışveriş merkezlerinin açılması  ve üniversite öğrencisi sayısının yıldan yıla artması da ticari hayata canlılık getirmektedir.

Bolu yöresinin tarihi ve turistik özelliklerinin yanı sıra yemekleri de oldukça zengindir. Özellikle Mengenli aşçılar dünyaca tanınmışlardır. Mengen'den yetişen aşçıların tarihi padişah mutfaklarına kadar dayanmaktadır. Atatürk'ün aşçısı da Mengenliydi. Günümüzde turistik tesislerin bir çoğunda Mengenli aşçılara rastlamak mümkündür. Aşçılık sanatı Mengen İlçesinin ata mesleğidir. Bu nedenle Mengen'de Anadolu Aşcılık Meslek Lisesi ile Aşçılık Meslek Yüksek Okulu açılmış ve bu sanatın bilimsel olarak geliştirilmesi amaçlanmıştır.    Her yıl Ağustos ayının ilk haftasında da Mengen'de "Aşçılık Festivali" düzenlenmekte ve yarışma, sergi, konser, panel, şov, spor karşılaşmaları gibi etkinlikler gerçekleştirilmektedir. Özellikle her yıl değişik türde bir şov yemeği hazırlanmakta ve çok ilgi çekmektedir.

    Yöremizde genellikle mutfak, yemek yapmak ve oturmak amacıyla kullanılmaktadır. Bu nedenle evler yapılırken, mutfağın geniş olmasına özen gösterilmektedir. Köylerde hemen hemen her evin bahçesinde tuğla ve topraktan yapılmış fırın bulunmaktadır.

BAŞLICA YÖRE YEMEKLERİMİZ

     Ovmaç çorbası,kızılcık tarhana çorbası,tarhana çorbası, nohutlu çorba, yayla çorbası, yoğurtlu bakla çorbası, imaret çorbası, çiğ börek, kabaklı gözleme, acı su bazlamacı, çantıklı pide, etli mantı, ekmek aşı, patatesli köy ekmeği, kedi batmaz, mantar sote, orman kebabı, kaldırık dolması, kaşık sapı, Mengen pilavı, höşmerim, Mengen kuzu güveç, katık, kaşık atmaç, bakla çullaması, paşa pilavı, kabak hoşafı, kara kabak tatlısı, palize, coş hoşafı, karavul şerbeti, kızılcık şurubu, saray helvası.

 
   Bolu Mutfağına özgü yemeklerden bazıları:

    Yayla Çorbası:

    Bir tencerede tuzlu su kaynatılır. Ayıklanmış pirinç suyun içine atılır. Başka bir tencerede pişirilen nohut ta ilave edilir. Bir kapta 1 bardak un, 2 kaşık süzme yoğurt  ve 1 yumurta karıştırılıp çorbaya yedirilir. Ara sıra karıştırılarak pişirilen çorbanın üzerine kızartılmış tereyağı dökülerek servis yapılır.

 

   Yoğurtlu Bakla Çorbası:

    Bir tencerede kaynayan suyun içine küçük bir soğan rendelenir. Baklalar kırılıp yıkandıktan sonra tencereye atılır ve pişirilir. İçine un, yoğurt, 1 yumurta ve tuz karıştırılır. İyice piştikten sonra üzerine yağ kızdırılıp dökülür ve servis yapılır.

 

    Kabaklı Gözleme:
     Kat kat açılan iki yufkanın arasına rendelenmiş kabak ve şeker kavrularak sürülür. Yufkaların kenarları bastırılarak birbirine yapışması sağlanır ve sac üzerinde pişirilir. Üst üste konulan gözlemeler yağlanıp kalbura bastırılarak şekil verilir. Kesilerek kaymakla birlikte servis yapılır.

 

    Paşa Pilavı:
     Haşlanmış patateslerin kabukları soyulur ve doğranır. İçine 1-2 adet haşlanmış yumurta ve soğan doğranır. Maydanoz, karabiber, kırmızı pul biber, yağ ve limon ilavesiyle karıştırılır ve servis yapılır.

 
    Coş Hoşafı:
     Şeker pancarları temizlenir ve kabukları ile iyice suda pişirilir. 3-4 saat kaynadıktan sonra kabukları soyulur ve ince ince doğranır. Ekşi olması için içine pestil veya erik kurusu  ve su ilave edilir. Soğuduktan sonra makarna veya pilavın yanında servis yapılır.

 
    Höşmerim:
     Kaymak ve süt bir tencerede kaynatılır. Yavaş yavaş un ilave edilip, karıştırılarak pişirilir. Elde edilen hamur tavaya alınarak tere yağda kızartılır. Üzerine şeker serpiştirilerek servis yapılır.

 
    Saray Helvası:
     Un yağda kavrularak miyane haline getirilir. Şeker suda ağda kıvamına gelinceye kadar kaynatılır. Daha sonra elde çekiştirilerek liflenmesi sağlanır. Biraz dinlendikten sonra tepsiye tepilir. Unun ve şekerin birbirine iyice karıştırılıp yedirilmesi gerekmektedir. Tepsiye tepilen tatlı baklava şeklinde kesilerek servis yapılır.

''